Kommentar

Biskop Erling Pedersen er  ute og åtvarar mot K-en i KRLE frå den nye regjeringa. Ja du høyrde rett: ein biskop åtvarar mot at det blir ei overvekt (55 %) av kristendom i religionsundervisninga i skulen. Han vil ikkje «blåse liv i ein ny livssynskamp». Professor Peder Haug ved Lærarskulen i Volda er óg lei seg for at regjeringa ønskjer «omkamp». Han varslar at ei slik endring vil nok skulebyråkratane ikkje rette seg etter, forstår vi han rett. Det vil ta «ti år» før dette blir innførd, meiner han. (Du store tid!)

68-arane vil etter ein generasjon med kulturkrig og livssynskamp trekke opp stigen, avslutte debatten og åtvare mot den uro som eit nytt opprør mot den etablerte orden vil skape. Ja ja. Ein vil ikkje ha omkamp.

Poenget med KRLE er to ting:

1) Kristendom er den norske religionen i over 1000 år og har våre del av vår statsform, kultur, tru og dagligliv. Den er med å skape identitet – og ein identet må både menneske og samfunn ha. Det er forskjell på å forstå si eiga historie, kjenne seg sjølv – og det å kjenne andre. Det er to fag, to departement. Begge viktig, men kjenne deg sjølv først.

2) Kristendom er fundamentet for sekularismen og for vår fridom, demokrati, og eit mål for korleis det står til med vår sivilisasjon (fritt etter Habermas). Det er saman med den greske antikken fundamentet for at individualisme og rasjonalitet ligg til grunn for kva Europa og Vesten er i dag. Ikkje berre vår velstand, vår framsteg og vår fridom, men også andre sin, slik som ved dei universelle menneskerettane og mykje av internasjonal rett.

Kristendomen har ikkje fornuften og den frie tanke som fiende, slik vi ser i islam. Reformasjonen og kapitalismen var i renessansen ein retur til kjeldene og til trua på at personleg fridom var essensielt i tilhøvet mellom Gud og menneska. Katolikkane hadde sjølv sin Thomas av Aquinas som sameinte Aristoteles med katolsk teologi, og som meinte mennesket kunne finne Gud også gjennom fornuften og ikkje berre gjennom åpenberringa gjennom bibelen, sakramenta og andelege ting.

Kristendomen har sett tru og tanke som eitt. Dvs Gud er logos, gud er fornuften. Gud var ikkje berre skaparen, han er skaparen. I byrjinga var ordet. Ordet var hjå Gud, og ordet var Gud … Det finst rikeleg med konfliktar mellom tru og tanke, men det er ikkje antitetisk. Den kreative Gud er difor open for rasjonaliteten, ikkje stengd. Dette ser vi i stort som i smått. Omsorg, arbeid og nøysemd er kristne dygdar som både er praktiske, fornuftige og gode for oss – og dessutan gode for Gud.

Ingen ønskjer andakt og bøn i klasserommet. Norske elevar skulle bli undervist i historia om og tankane i det som er skissert over. Når det utvida kulturomgrepet blir skrella bort, er det dette vi står attende med som Europeisk (og norsk) Kultur – og korleis dette har fått sine uttrykk. Dessutan: KRLE skal bryte tanken om at all religion er like viktig for Norge – og for norske elevar, og bryte dogmen om at det offentlege kan og bør vere antiseptisk rasjonelt og verdinøytralt. Vi må forbi dette. Kultur finst. Religion er eit kulturfag, kall det gjerne det. Kirka kan framleis ha ansvar for trusopplæringa. Det er to ulike ting.

Kristendomen er fundamentet også for vår toleranse for andre religionar og kulturar. Toleranse er mogleg, det krev noko, skal kreve noko. Det er ikkje eit spisekart på McDonalds. Toleranse er ikkje konsum, underhaldning, forvirring og keisemd. Toleranse er å opne døra for noko framand. Det kviler på respekt for det ein sjølv ikkje eig, trur eller er. I dag har vi toleranse som ikkje kostar noko fordi den utfordrar ingenting. Ein toleranse som er sterk er den som veks i kristen kultur. (Det utelukkar sjølvsagt ikkje at også andre kulturar og religionar kan vere tolerante.)

Så kan dei unge sjølve velje, men dei vel ikkje i eit tomrom, dei skal ikkje velje i eit rom der alt heng like høgt frå taket. Born og unge er ikkje fødde inn i eit laboratorium. Born og unge har meir enn nok av fridom i dag til sjølve å velje. Dei treng ikkje endå meir fridom, men meir kunnskap om kva vår fridom kviler på. Kristendomen og antikken er stadig lengre borte i tåkedisen. Det er ikkje ein meir opplyst og vidsynt generasjon som veks opp i denne skodda – kanskje difor heller ikkje meir tolerant, når alt kjem til alt (sjølv dumskapen kan på ein solskinsdag synes høgtolerant).

55 % kristendom? Det er ei markering om kva som er viktigast. Så er det 45 % att til å gi oss utsyn over verda, historia og livet. Godt.